Tien doden. Alleen al in Nederland. In de afgelopen twee maanden. In een door extreme droogte dramatisch slecht muggenjaar. Het door deze vliegende zoemers verspreide westnijlvirus geeft alle reden tot ophef en maatregelen. Maar behalve droge berichten over weer een dode blijft het stil. Verbazingwekkend. En ronduit stom. Vergis je niet: muggen zijn, na de mens, het dodelijkste dier op aarde. Wereldwijd overlijden per jaar bijna 700.000 mensen aan de verschillende, door muggen verspreide ziekten. Klimaatverandering zorgt ervoor dat die ziekten in hoog tempo naar ons kikkerlandje komen. Het relatief onschuldige westnijlvirus is daar slechts een voorbode van. Hoog tijd voor een gedegen nationaal actieplan.
Heb je het trouwens wel eens geprobeerd? Een zomermaand lang vermijden dat je door een mug wordt gestoken? Lukt bijna niemand. Dat danken we in belangrijke mate aan onze eigen stupiditeit.
We geloven namelijk hardnekkig in sprookjes. Een voorbeeld: Velen geloven in de fabel dat muggen op licht afkomen. Doen ze niet. Ook niet op uv-licht. Nog zo’n fabel: citronella kaarsen en fakkels houden de irritante zoemers op afstand. Jammer. Als ze branden vinden wij ze lekker ruiken, maar op muggen hebben ze verwaarloosbare invloed. Ultrasoon geluid is vervelend voor katten en vleermuizen, maar muggen doet het niks. En zo verder. De lijst is bijna eindeloos.
Het enige dat echt altijd helpt is een goede hor en slapen onder een klamboe. Daarbij moet je wel heel regelmatig controleren of er niet toevallig ergens een klein gaatje in het gaas zit. Anders wordt je alsnog gestoken. Met een ongelooflijk geavanceerde sensortechniek weten muggen zelfs de kleinste gaatjes nog te vinden.
Wetenschappers hebben vastgesteld dat vrouwtjes muggen jou en mij lokaliseren aan de hand van de CO2 die we uitademen. Daarbij blijken de beestjes zeer goed te zijn in het detecteren van minieme variaties in de concentratie van het gas in de lucht. Bij een gaatje zit iets meer CO2 in de lucht en menige mug zal daardoor het gat vinden. Muggen vinden ons ook aan de hand van lichaamswarmte, vocht en geur. Zitten ze eenmaal op onze huid, dan proeven ze nog even of we wel lekker zijn. Smaakt je huid naar zout en suikers dan beschouwen ze je als een lekkernij.
Buiten geeft kleding enige bescherming. Enige dikte is wel vereist want door dunne steken ze zo heen. Daarnaast zijn er sprays. Met stoffen zoals DEET, Citriodiol of Icaridin. Ze ontlenen hun werking aan het verstoren van de geurtracering door muggen. Hoe lang dat nog goed gaat is een beetje de vraag. Er zijn meldingen van muggen die DEET al gebruiken als geur om mensen te vinden. En muggen weten ook nog wel de huid te vinden die je vergeten bent in te smeren. Echt geniale beestjes.
Voor we ze gaan bewonderen: door muggen verspreide ziekten vormen echt een groeiend probleem. Zeker omdat beten voorkomen niet eenvoudig is. Al met al reden genoeg voor een breed opgetuigd nationaal actieplan. Met bijvoorbeeld geld voor veel meer onderzoek naar betere bescherming en meer vaccins. Een nationaal beleid voor het stimuleren van vleermuizen, zwaluwen en andere beestjes die veel muggen eten. Een subsidieregeling om huizen, kinderdagverblijven, scholen en kantoren te voorzien van horren. En instructievideo’s hoe je het beste zonder ongelukken klamboes kunt ophangen. En zo verder.
Aan wolven die bijna geen Nederlander kwaad doen geven we inmiddels tientallen miljoenen belastinggeld per jaar uit. Waarom dan niet aan muggen? Is aanzienlijk meer reden toe.
Wat verwijzingen:
https://www.rodekruis.nl/nieuwsbericht/vijf-fabels-muggen/
https://www.naturetoday.com/intl/nl/observations/mosquito-radar
https://www.nature.com/articles/s41586-024-08047-y
https://www.careplus.eu/nl/blog/hoe-werkt-deet/
https://www.wur.nl/nl/longread/drie-sleutels-de-strijd-tegen-het-westnijlvirus