Boeren kunnen een vergoeding krijgen voor schade door wilde dieren aan hun gewassen. BIJ12, een organisatie van de samenwerkende provincies, publiceert jaarlijks een overzicht van de dieren die de meeste schade veroorzaken. Zo ook over 2025. Raden welk dier in berichten daarover de meeste aandacht krijgt? Inderdaad: de wolf. En veroorzaakt dat dier ook de meeste schade? In de verste verte niet. Ganzen veroorzaken op afstand de meeste schade. Dit ondanks dat jaarlijks zo’n tweehonderdduizend ganzen worden gedood. Een massa slachting die veel meer lijkt te kosten dan het oplevert. Er mee stoppen lijkt mij een goed idee.
In 2025 keerde BIJ12 ruim 90 miljoen euro uit aan boeren voor faunaschade. De uitkering voor ‘grauwe gans schade’ gaat daarbij aan kop. De uitkering voor vooral schade door het grazen van eiwitrijk gras en poepen in weilanden bedroeg liefst €46,4 miljoen. De nummer twee op de lijst, de brandgans, voegde daar nog €11,4 miljoen aan toe. Samen met de kolgans en de rotgans komt het totaal aan ganzenschade op het fabelachtige bedrag van 66,2 miljoen euro.
Dit dus ondanks het afschieten en vergassen van zo’n 200.000 ganzen per jaar. Ondanks diverse initiatieven komt maar een enkele dode gans in de vitrine van de de poelier. Dat zijn echt uitzonderingen. Het overgrote deel van de gedode gakjes eindigt zelfs niet in katten- of hondenvoer, maar in de ovens van destructiebedrijven. Ze kunnen er geen bestemming voor vinden. Toch jammer van circa 800.000 kg hoogwaardig biologisch vlees. Dat is niet het enige vraagteken dat je bij dit jaarlijkse moordfestijn kunt plaatsen.
Want, hoeveel zin heeft deze jaarlijkse moordpartij nou eigenlijk? De totale ganzenpopulatie in Nederland bedraagt ongeveer twee a drie miljoen stuks. Het afschot komt zodoende neer op maximaal 10% van het totaal. Stel dat je ze in leven laat zou de schade door ganzen navenant met circa 6,6 miljoen euro toenemen. Veel geld natuurlijk.
Maar zet het eens af tegen de kosten van het afschieten en vergassen. Stel dat het doden en afvoeren van de karkassen een tientje per gans kost, komt dat neer op een bedrag van rond de twintig miljoen euro. Met het stoppen van het doden van ganzen kun je zo miljoenen besparen. Mijn voorstel: Sla een jaartje moorden over en ga intensief studeren op alternatieven. Met het vrijkomende budget van zo’n veertien miljoen euro kan je echt behoorlijk wat degelijke onderzoeken opzetten. En komen tot effectievere oplossingen dan maar doorgaan met wat we vorig jaar ook al deden.
Je zou het trouwens misschien niet verwachten maar er wordt ook een aanzienlijk bedrag uitgekeerd voor schade door houtduiven. Die roekoekoe beesten eten per jaar voor een slordige 10,7 miljoen euro aan kool- en andere kiemende groenten op. Daarmee vergeleken valt de schade door mezen mee. Slechts 2,4 miljoen euro. Vooral door het aanpikken van bijna rijpe peren. Schijnen ze vooral bij het steeltje te doen. De aangepikte peer valt daardoor ten prooi aan schimmels en dergelijke, zodat wij ze niet meer willen eten.
Eindelijk onderin het rijtje met de top tien van faunaschade komen we de wolf tegen. In 2025 is de schade door het dier aan dode schapen en dergelijke becijferd op €1,5 miljoen. Het bezet daarmee de voorlaatste plek. Net voor de roeken die voor bijna een miljoen aan kiemende maisplantjes en dergelijke uit de grond trekken. Maar ruim achter knobbelzwanen (€1,7 miljoen) en smienten (€2,5 miljoen). Nu kijken van welk dier de schade het komend jaar de meeste aandacht krijgt in de media. Ik gok op wolven.
Wat verwijzingen:
https://www.bij12.nl/onderwerp/faunaschade/schadecijfers/
https://www.natuurmonumenten.nl/standpunten/ganzen
https://www.natuurmonumenten.nl/ganzenbeheer-door-natuurmonumenten
foto: I.Canter Cremers (c).